Մարտիրոս Սարյանի լավագույն աշխատանքներից է «Ալմաստ» օպերայի բեմադրության նկարչական ձևավորումը:
1916թ. Սարյանի նախաձեռնությամբ տեղի ունեցավ Սպենդիարյանի և Թումանյանի առաջին հանդիպումը: Նա էր միտք տվել մեծ կոմպոզիտորին` օպերայի նյութ դարձնել Թումանյանի պոեմներից մեկը: «Թմբկաբերդի առումը» ծնվել էր 1901թ-ին` Թումանյանի Ախալքալակ կատարած ճամբորդության ժամանակ: Սարյանը ևս 1912-ին եղել էր Ախալքալակում, հիացել Ջավախքի շքեղ բնությամբ: Թումանյանն ու Սարյանը, յուրաքանչյուրն իր հերթին, մեկն իր պոեմով, մյուսն իր անձնական տպավորությամբ, բորբոքեցին Սպենդիարյանի երևակայությունը և շուտով «Ալմաստ» օպերան ստեղծելու միտքը իրականություն դարձավ: